Sáng ngày 16/4/2021, Tổng cục Thống kê (TCTK) tổ chức họp báo công bố tình hình lao động, việc làm quý I năm 2021. Ông Phạm Quang Vinh – Phó Tổng cục trưởng TCTK chủ trì buổi Họp báo. Tham dự có bà Valentina Barcucci, Chuyên gia kinh tế lao động, Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) tại Việt Nam; đại diện các Bộ, Ngành; đại diện các đơn vị thuộc cơ quan TCTK; đại diện các cơ quan thông tấn báo chí. Buổi Họp báo được kết nối trực tuyến tại các điểm cầu các Cục Thống kê tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Ông Tite Habiyakare, Chuyên gia thống kê lao động, Văn phòng ILO Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, tham dự trực tuyến tại Bangkok – Thái Lan.

Tại buổi Họp báo, TCTK đã thông báo việc áp dụng Khung khái niệm mới trong tổ chức thu thập và tính toán các chỉ tiêu thống kê lao động việc làm dựa trên khuyến nghị của Tổ chức Lao động quốc tế ILO. Khung khái niệm mới đã được các quốc gia thống nhất sử dụng tại Hội nghị quốc tế về thống kê lao động việc làm lần thứ 19 tổ chức vào tháng 10 năm 2013 tại Geneva, Thụy Sĩ, gọi là tiêu chuẩn ICLS 19, ban hành để thay thế tiêu chuẩn ICLS 13, năm 1982. Theo tiêu chuẩn mới ICLS 19, những người làm việc với mục đích sản xuất sản phẩm tự cung tự cấp trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản sẽ không được xác định là những người có việc làm như quy định trước đây của tiêu chuẩn ICLS 13. Từ năm 2015 đến năm 2017, TCTK đã thử nghiệm thu thập và tính toán các chỉ tiêu thống kê lao động việc làm theo Khung khái niệm mới. Năm 2019 và 2020, TCTK thu thập và tính toán song song Khung khái niệm mới và Khung khái niệm cũ. Và từ quý I năm 2021, TCTK sẽ chính thức công bố các chỉ tiêu thống kê về lao động việc làm dựa theo tiêu chuẩn ICLS 19. Hơn nữa, để đánh giá đầy đủ sự biến động của thị trường lao động, TCTK tính toán và công bố lại các chỉ tiêu thống kê lao động việc làm theo tiêu chuẩn ICLS 19 của các quý từ năm 2019 đến nay làm căn cứ so sánh.

Phát biểu tại buổi Họp báo, Bà Valentina Barcucci chúc mừng TCTK đã được ILO công nhận chất lượng của số liệu thống kê lao động, việc làm khi tính toán theo Khung khái niệm mới. Việc áp dụng các tiêu chuẩn mới là đáng tin cậy và dữ liệu từ Việt Nam hiện có thể so sánh được với quốc tế.

Cũng tại buổi Họp báo, TCTK đã công bố số liệu lao động, việc làm quý I năm 2021 và báo cáo tác động của dịch Covid-19 đến tình hình lao động, việc làm tại Việt Nam. Ngoài ra, các thông tin về người lao động làm công việc tự sản tự tiêu trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng được ghi nhận và công bố trong báo cáo này.

Theo báo cáo, dịch Covid-19 bùng phát ở một số địa phương vào những ngày giáp Tết Nguyên đán năm nay đã tác động đến tình hình lao động, việc làm của cả nước và ảnh hưởng đến đà khôi phục việc làm và cải thiện thu nhập của người lao động trong quý I. Mặc dù những nỗ lực khôi phục kinh tế đi đôi với phòng chống dịch đã phần nào cải thiện tình hình lao động việc làm trong nước, nhưng trong quý I năm 2021, cả nước vẫn còn 9,1 triệu người từ 15 tuổi trở lên bị ảnh hưởng tiêu cực bởi dịch Covid-19 trong đó nam giới chiếm 51% và số người trong độ tuổi từ 25 đến 54 chiếm gần hai phần ba.

Quý I năm 2021, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên là 51 triệu người, giảm 1,1 triệu người so với quý trước và giảm 180,9 nghìn người so với cùng kỳ năm trước; số người từ 15 tuổi trở lên có việc làm là 49,9 triệu người, giảm 959,6 nghìn người so với quý trước và giảm 177,8 nghìn người so với cùng kỳ năm trước, trong đó, giảm chủ yếu ở khu vực nông thôn và ở nam giới (tương ứng là giảm 491,5 nghìn người và 713,4 nghìn người so với cùng kỳ năm trước).

Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi quý I năm 2021 là 2,2% (tăng 0,38 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,22 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước). Tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi quý I năm 2021 ở khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản là 3,88% (giảm 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước), khu vực công nghiệp và xây dựng là 1,51% (tăng 0,86 điểm phần trăm); khu vực dịch vụ là 1,76% (tăng 0,31 điểm phần trăm).

Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý I năm 2021 là 2,42%, giảm 0,21 điểm phần trăm so với quý trước và tăng 0,08 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập bình quân tháng của lao động làm công ăn lương quý I năm 2021 đạt 7,2 triệu đồng, tăng 556 nghìn đồng so với quý trước và tăng 132 nghìn đồng so với cùng kỳ năm trước. Lao động nam có thu nhập bình quân cao gấp 1,2 lần lao động nữ (7,6 triệu đồng so với 6,6 triệu đồng).

Trong toàn nền kinh tế, hiện có 3,5 triệu người lao động làm công việc tự sản tự tiêu trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản (trong đó gần hai phần ba là lao động nữ) chiếm khoảng 4,7 % số người từ 15 tuổi trở lên, tăng 113 nghìn người so với quý trước và tăng 84,7 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.

Khái quát lại, những con số thống kê về tình hình lao động, việc làm quý I năm 2021 đã phản ánh những khó khăn và biến động của nền kinh tế nói chung và thị trường lao động Việt Nam nói riêng trong thời gian qua. Những khó khăn này là thách thức rất lớn đối với các nỗ lực của Chính phủ trước chủ trương hoàn thành tốt mục tiêu kép: vừa phát triển kinh tế vừa chiến thắng đại dịch. Trước tình hình đó, TCTK đề xuất một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường lao động trong bối cảnh đại dịch vẫn còn diễn biến khó lường. Cụ thể như sau:

– Tích cực nghiên cứu triển khai ngay việc cấp hộ chiếu vaccine, xây dựng các tiêu chí cần thiết để mở cửa thị trường du lịch quốc tế để giúp ngành dịch vụ nói chung và ngành du lịch nói riêng không bỏ lỡ cơ hội để phục hồi và phát triển. Các ngành này phát triển sẽ thu hút lượng lớn lao động tham gia, góp phần tận dụng tốt hơn tiềm năng sẵn có của lao động.

          – Triển khai những chính sách dành riêng để thu hút số lao động tự sản tự tiêu tham gia thị trường lao động, góp phần nâng cao năng suất lao động xã hội nói chung, đồng thời giúp cải thiện đời sống của người lao động. Khoảng 93,5% lao động tự sản tự tiêu không có trình độ chuyên môn kỹ thuật và hơn một nửa trong số họ đang trong độ tuổi lao động.

          Cũng tại buổi Họp báo, đại diện TCTK đã giải đáp các câu hỏi của các phóng viên về những vấn đề lao động, việc làm dưới tác động của dịch Covid-19 và dự báo về tình hình lao động, việc làm những quý tiếp theo của năm 2021.