Làn sóng dịch Covid-19 lần thứ tư bùng phát tại Việt Nam (tính từ ngày 27/4/2021) với chủng vi rút Delta có tốc độ lây nhiễm nhanh, rộng và nguy hiểm. Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của đợt dịch này với số ca nhiễm trong cộng đồng cao nhất cả nước. Trước tình hình diễn biến phức tạp của dịch bệnh, vì mục tiêu bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện giãn cách theo Chỉ thị số 16/CT-TTg với các biện pháp mạnh nhằm kiềm chế tốc độ lây lan của dịch bệnh; giữ vững, mở rộng vùng an toàn; hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất kinh doanh với điều kiện đáp ứng phương châm “3 tại chỗ” (sản xuất tại chỗ – ăn tại chỗ – nghỉ ngơi tại chỗ); đồng thời huy động mọi nguồn lực cho công tác điều trị bệnh và tiêm vắc-xin. Tuy nhiên, đợt bùng phát dịch này đã kéo dài 2 tháng qua đã ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi kinh tế của toàn thành phố, tạo ra nhiều thách thức đến đà tăng trưởng và gây áp lực lớn lên tình hình sản xuất kinh doanh và phát triển của các doanh nghiệp. Điều này thể hiện qua số liệu về tình hình đăng ký doanh nghiệp tháng 7 và 7 tháng năm 2021.
Số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới sụt giảm mạnh, từ ngày 01/7/2021 đến 15/7/2021 chỉ có 1.126 đơn vị với vốn đăng ký là 16.030 tỷ đồng, giảm 47,3% về số doanh nghiệp và giảm 86,6% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước.
Lũy kế từ ngày 01/01/2021 đến 15/07/2021, thành phố đã cấp phép 20.906 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký 350,4 nghìn tỷ đồng , giảm 4,6% về số doanh nghiệp và giảm 9,1% về số vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước. Dịch vụ là ngành có số lượng doanh nghiệp đăng ký thành lập mới nhiều nhất với 15.418 doanh nghiệp, chiếm 73,7% tổng số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới trong 7 tháng năm 2021, xấp xỉ cùng kỳ năm trước, vốn đăng ký 232,9 nghìn tỷ đồng, chiếm 66,5% tổng vốn đăng ký, giảm 25,1%.
Theo khu vực kinh tế, trong 7 tháng năm nay có 95 doanh nghiệp thành lập mới thuộc khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, giảm 19,5% so với cùng kỳ năm 2020, với số vốn đăng ký đạt 2.473 tỷ đồng, tăng 2,6%; 4.058 doanh nghiệp thuộc khu vực công nghiệp và xây dựng, giảm 14,6% với số vốn đăng ký đạt 104,5 nghìn tỷ đồng, tăng 71,8% (chủ yếu là các doanh nghiệp ngành công nghiệp có 2.206 doanh nghiệp, giảm 14,8% nhưng có số vốn đăng ký đạt 74,3 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 3 lần). Khu vực thương mại và dịch vụ có 16.753 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, giảm 1,7% so với cùng kỳ năm trước, vốn đăng ký đạt 243,4 nghìn tỷ đồng, giảm 24,5%. Trong đó, hoạt động kinh doanh bất động sản có 1.355 doanh nghiệp, tăng 4,6% với số vốn đăng ký 77,7 nghìn tỷ đồng, giảm 61,6%; thương nghiệp có 7.895 doanh nghiệp, giảm 2,3% với số vốn đăng ký đạt 83,9 nghìn tỷ đồng, tăng 68,3%; hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ có 2.408 doanh nghiệp, tăng 2,7% với vốn đăng ký 29,4 nghìn tỷ đồng, tăng 18,5%.
Theo loại hình, công ty trách nhiệm hữu hạn có 17.974 đơn vị, chiếm 86% trong tổng số doanh nghiệp được cấp phép mới, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước; tổng vốn đăng ký đạt 196,1 nghìn tỷ đồng, tăng 36,6%. Công ty cổ phần có 2.752 đơn vị, giảm 3,7% so với cùng kỳ năm 2020; vốn đăng ký 154,2 nghìn tỷ đồng, giảm 36,3%. Doanh nghiệp tư nhân có 178 đơn vị, tăng 25,4% so với cùng kỳ năm trước vốn đăng ký đạt 150 tỷ đồng; số giấy phép tăng 25,4% và số vốn tăng 24,6%.
Dịch Covid-19 ảnh hưởng tới doanh nghiệp với các mức độ khác nhau, chi phí doanh nghiệp tăng lên rất nhiều do chi cho phòng dịch Covid-19. Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, thời gian qua, dịch Covid-19 đã làm trên 70% doanh nghiệp bị ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động, đa số doanh nghiệp khác đều giảm từ 50% đến 90% doanh thu so với thời điểm trước dịch bệnh. Bên cạnh đó, do chưa thể đáp ứng thực hiện “3 tại chỗ” trong một thời gian quá ngắn (01 ngày) theo yêu cầu về phòng, chống dịch bệnh của UBND Thành phố Hồ Chí Minh nên nhiều doanh nghiệp đã phải tạm ngừng hoạt động.
Theo báo cáo của Cục Đăng ký kinh doanh (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), trong 7 tháng năm 2021 có 23.199 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường (chiếm 29,1% số doanh nghiệp rút lui của cả nước), tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2020. Sự gia tăng về doanh nghiệp rút lui chủ yếu đến từ sự gia tăng số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (12.071 doanh nghiệp, chiếm 30% số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh của cả nước, tăng 25,7% so với cùng kỳ năm 2020). Đây là kỷ lục về số lượng doanh nghiệp phải tạm ngừng kinh doanh trong 7 tháng đầu năm tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2016-2021.
Để hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp trong đợt Covid-19 lần thứ 4, Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh đã có công văn số 2724/KH-UBND ngày 16 tháng 8 năm 2021 về Kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp bị tác động bởi dịch Covid-19 trên địa bàn, tập trung vào 04 nhóm giải pháp: Giải pháp hỗ trợ về tín dụng; Giải pháp hỗ trợ tổ chức sản xuất, kinh doanh, giảm chi phí và chăm lo đời sống người lao động; Giải pháp hỗ trợ mở rộng thị trường; Giải pháp hỗ trợ về thông tin, đào tạo nguồn nhân lực.