Giá lương thực, thực phẩm tăng tại một số địa phương thực hiện giãn cách xã hội phòng chống dịch Covid-19 do người dân có tâm lý lo ngại thiếu hàng hóa đã tăng tích trữ; giá xăng dầu, giá gas tăng theo giá nhiên liệu thế giới và giá điện sinh hoạt tăng theo nhu cầu sử dụng trong mùa nắng nóng là những nguyên nhân chính làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 7/2021 tăng 0,62% so với tháng trước, tăng 2,25% so với tháng 12/2020 và tăng 2,64% so với tháng 7/2020. Tuy nhiên, tính chung 7 tháng năm 2021, CPI tăng 1,64% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ năm 2016[1]; lạm phát cơ bản 7 tháng tăng 0,89%.

I. CHỈ SỐ GIÁ TIÊU DÙNG THÁNG 7/2021

So với tháng trước, CPI tháng 7/2021 tăng 0,62% (khu vực thành thị tăng 0,64%; khu vực nông thôn tăng 0,6%). Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính tháng Bảy có 7 nhóm tăng giá so với tháng trước, 3 nhóm giảm giá, riêng nhóm hàng hóa và dịch vụ khác giữ giá ổn định.

Trong 7 nhóm hàng tăng giá, nhóm giao thông có mức tăng so với tháng trước cao nhất với 2,36% (làm CPI chung tăng 0,23 điểm phần trăm) do ảnh hưởng của các đợt điều chỉnh giá xăng, dầu vào ngày 26/6/2021, 12/7/2021 và 27/7/2021, trong đó giá xăng E5 tăng 730 đồng/lít so với tháng trước, giá xăng A95 tăng 770 đồng/lít, giá dầu diezen tăng 260 đồng/lít. Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,88% so với tháng trước (làm CPI chung tăng 0,17 điểm phần trăm), chủ yếu do các đợt nắng nóng trong tháng làm chỉ số giá điện sinh hoạt tăng 3,38%, bên cạnh đó giá gas tăng 7,77% do giá gas trong nước điều chỉnh tăng 30.000 đồng/bình 12 kg sau khi giá gas thế giới tăng 92,5 USD/tấn (từ mức 527,5 USD/tấn lên mức 620 USD/tấn). Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,67% so với tháng trước (làm CPI chung tăng 0,22 điểm phần trăm) do nhu cầu tích trữ hàng hóa của người dân tại một số địa phương thực hiện giãn cách xã hội tăng đột biến làm giá lương thực, thực phẩm tăng. Nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,18% so với tháng trước do nhu cầu tiêu dùng đồ uống giải khát trong mùa hè tăng cao cùng với giá thuốc lá tăng do nguồn cung giảm. Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,06% chủ yếu do giá xà phòng và các chất tẩy rửa tăng khi nhu cầu tiêu dùng tăng trong mùa dịch. Nhóm giáo dục tăng 0,03% do giá văn phòng phẩm tăng 0,25%. Nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,03%, trong đó giá thuốc các loại tăng 0,12%.

Trong 3 nhóm hàng giảm giá, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19 giảm 0,1% so với tháng trước, chủ yếu do giá du lịch trọn gói giảm 0,05%; giá khách sạn, nhà khách giảm 0,41%; giá cây, hoa cảnh giảm 0,53%. Nhóm bưu chính viễn thông giảm 0,05% so với tháng trước do giá điện thoại di động giảm 0,12% và phụ kiện điện thoại thông minh, máy tính bảng giảm 1,77%. Nhóm may mặc, mũ nón, giày dép giảm 0,03% do nhu cầu tiêu dùng giảm khi các địa phương thực hiện giãn cách xã hội phòng chống dịch Covid-19.

Diễn biến giá tiêu dùng tháng 7/2021 so với tháng trước của một số nhóm hàng chính như sau:

1. Hàng ăn và dịch vụ ăn uống (+0,67%)

1.1. Lương thực (+0,36%)

Chỉ số giá nhóm lương thực tháng 7/2021 tăng 0,36% so với tháng trước, trong đó chỉ số giá gạo tăng 0,22% (khu vực thành thị tăng 0,12%; khu vực nông thôn tăng 0,3%). Giá gạo tăng chủ yếu ở các tỉnh miền Trung và miền Nam do dịch Covid-19 diễn biến phức tạp làm nhu cầu tiêu dùng và dự trữ gạo của người dân tăng. Trong tháng, giá gạo tẻ thường dao động từ 11.600-12.500 đồng/kg; giá gạo Bắc Hương từ 17.600-19.000 đồng/kg; giá gạo tẻ ngon Nàng Thơm chợ Đào từ 17.900-19.500 đồng/kg; giá gạo nếp từ 24.700-34.500 đồng/kg. Bên cạnh đó, giá bột mỳ và ngũ cốc khác tháng Bảy tăng 2,56% so với tháng trước, giá lương thực chế biến tăng 0,36%.

1.2. Thực phẩm (+0,95%)

Tại các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện Chỉ thị số 15/CT-TTg và Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc giãn cách xã hội, người dân hạn chế tối đa ra ngoài, nhu cầu dự trữ hàng hóa và ăn uống tại nhà nhiều hơn nên nhu cầu thực phẩm thiết yếu, rau tươi, sữa, các thực phẩm chế biến từ sữa, thực phẩm chế biễn sẵn, thực phẩm đông lạnh tăng cao, theo đó chỉ số giá nhóm thực phẩm tháng 7/2021 tăng 0,95% so với tháng trước, cụ thể:

– Giá thịt gia cầm tăng 1,07% so với tháng trước do giá thức ăn chăn nuôi tăng, trong đó giá thịt gà tăng 0,96%; giá thịt gia cầm khác tăng 1,38%; giá thịt gia cầm đông lạnh tăng 1,09%.

– Giá trứng các loại tăng 6,34% so với tháng trước do nhu cầu của người dân tăng cao trong bối cảnh nhiều địa phương thực hiện giãn cách xã hội.

– Giá thủy sản tươi sống tăng 1,19% so với tháng trước do các tàu thuyền khai thác thủy sản trong tháng hoạt động hạn chế, theo đó giá cá tươi hoặc ướp lạnh tăng 1,35%; thủy hải sản tươi sống khác tăng 1,48%.

– Giá rau tươi, khô và chế biến tăng 6,86% so với tháng trước do nhu cầu tiêu dùng tăng trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp khiến việc vận chuyển hàng hóa khó khăn, một số chợ đầu mối tạm ngừng hoạt động, nguồn rau về chợ bán lẻ giảm tại một số địa phương đã đẩy giá rau tăng so với tháng trước. Trong tháng, giá rau bắp cải tăng 17,8% so với tháng trước; cà chua tăng 12,34%; đỗ quả tươi tăng 8,73%; rau dạng củ, quả tăng 11,66%; rau tươi khác tăng 4,65%…

– Giá bơ, sữa phô mai tăng 0,28% so với tháng trước; giá đồ gia vị tăng 0,28%; giá chè, cà phê, ca cao tăng 0,08% do nhu cầu tiêu dùng tăng.

Bên cạnh các mặt hàng tăng giá, một số mặt hàng giảm giá như sau:

– Giá thịt lợn giảm 1,5% so với tháng trước (làm CPI chung giảm 0,05 điểm phần trăm). Giá thịt lợn giảm do dịch Covid-19 diễn biến phức tạp tại một số địa phương, nhiều nhà hàng, quán ăn, trường học phải đóng cửa làm cho mức tiêu thụ mặt hàng thịt lợn giảm trong khi nguồn cung thịt lợn tăng[2]. Theo đó, giá thịt quay, giò, chả tháng Bảy giảm 0,39% so với tháng trước; mỡ động vật giảm 4,26%.

– Giá quả tươi và chế biến giảm 0,23% so với tháng trước do nguồn cung tăng khi đang vào mùa thu hoạch, trong khi xuất khẩu trái cây và vận chuyển giữa các địa phương khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19, bên cạnh đó lượng khách du lịch giảm mạnh đã ảnh hưởng tới tiêu thụ trái cây thông qua du lịch. Theo đó, giá chuối tháng 7/2021 giảm 0,43% so với tháng trước; quả có múi giảm 1,3%; táo giảm 0,36%.

1.3. Ăn uống ngoài gia đình (+0,11%)

Chỉ số giá nhóm ăn uống ngoài gia đình tháng 7/2021 tăng 0,11% so với tháng trước, trong đó uống ngoài gia đình tăng 0,27% do thời tiết nắng nóng nhu cầu đồ uống tăng cao; thêm vào đó do dịch bệnh diễn biến phức tạp, các hàng ăn chủ yếu được phép bán đồ ăn mang đi nên giá đồ ăn nhanh mang đi tăng 0,15%.

2. Đồ uống và thuốc lá (+0,18%)

Chỉ số giá nhóm đồ uống và thuốc lá tháng 7/2021 tăng 0,18% so với tháng trước do thời tiết nắng nóng nên nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng nước uống giải khát tăng, trong đó giá nước giải khát có ga tăng 0,16%; bia các loại tăng 0,05%. Giá thuốc hút tăng 0,43% so với tháng trước chủ yếu tăng ở các tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long do các địa phương thực hiện nghiêm quy định phòng chống dịch Covid-19 trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu, biên giới nên giá một số loại thuốc lá như Marboro, 555… tăng.

3. Nhà ở và vật liệu xây dựng (+0,88%)

Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tháng 7/2021 tăng 0,88% so với tháng trước chủ yếu do các nguyên nhân sau:

– Giá điện sinh hoạt tăng 3,38% so với tháng trước[3] (làm CPI chung tăng 0,11 điểm phần trăm) do thời tiết nắng nóng nên nhu cầu sử dụng cao.

– Giá dầu hỏa tăng 7,23% so với tháng 6/2021 do ảnh hưởng của đợt điều chỉnh giá ngày 26/6/2021, 12/7/2021 và 27/7/2021 làm giá dầu hỏa tăng 340 đồng/lít so với tháng trước.

– Giá gas tăng 7,77% so với tháng trước do từ ngày 01/7/2021, giá gas trong nước điều chỉnh tăng 30.000 đồng/bình 12 kg sau khi giá gas thế giới tăng 92,5 USD/tấn (từ mức 527,5 USD/tấn lên mức 620 USD/tấn).

Ở chiều ngược lại, giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở giảm 0,25% so với tháng trước do giá thép, giá cát, giá xi măng đã tăng cao ở các tháng trước, tháng Bảy có dấu hiệu giảm giá khi dịch bệnh diễn biến phức tạp, nhu cầu vật liệu xây dựng và dịch vụ sửa chữa nhà ở giảm.

4. Thiết bị và đồ dùng gia đình (+0,06%)

Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tháng 7/2021 tăng 0,06% so với tháng trước, tập trung chủ yếu tại một số địa phương dịch bệnh diễn biến phức tạp, trong đó giá xà phòng và chất tẩy rửa tăng 0,16%; giá lò vi sóng tăng 0,56%; ấm phích nước điện tăng 0,43%; bếp ga tăng 0,12%; quạt điện tăng 0,14%; máy xay sinh tố tăng 0,03%. Ở chiều ngược lại, giá giường, tủ, bàn ghế giảm 0,03% so với tháng trước; thảm, tấm trải sàn giảm 0,03%.

5. Thuốc và dịch vụ y tế (+0,03%)

Chỉ số giá thuốc và dịch vụ y tế tháng Bảy tăng nhẹ 0,03% so với tháng trước, chủ yếu do dịch Covid-19 diễn biến nhanh và phức tạp nên nhu cầu mua các loại thuốc tăng cường hệ miễn dịch tăng, trong đó giá nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt tăng 0,27%; thuốc chống dị ứng tăng 0,19%; thuốc chống nhiễm, điều trị ký sinh trùng tăng 0,12%; thuốc tác dụng trên đường hô hấp tăng 0,08%.

6. Giao thông (+2,36%)

Chỉ số giá nhóm giao thông tháng 7/2021 tăng 2,36% so với tháng trước làm CPI chung tăng 0,23 điểm phần trăm, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước tăng theo giá nhiên liệu thế giới, cụ thể giá xăng tăng 7,08%, dầu diezen tăng 6,97% do ảnh hưởng của đợt điều chỉnh giá vào ngày 26/6/2021, 12/7/2021 và 27/7/2021. Ở chiều ngược lại, giá vận tải hành khách bằng đường hàng không trong tháng giảm 4,87% so với tháng trước do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên người dân hạn chế đi lại.

7. Văn hóa, giải trí và du lịch (-0,1%)

Chỉ số giá nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tháng Bảy giảm 0,1% so với tháng trước, chủ yếu do dịch Covid-19 diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương nên người dân hạn chế đi du lịch làm cho giá dịch vụ du lịch trọn gói tháng 7/2021 giảm 0,05% so với tháng trước; giá khách sạn, nhà khách giảm 0,41%. Bên cạnh đó, thời tiết thuận lợi, đang rộ mùa khiến giá nhóm cây, hoa cảnh giảm 0,53% so với tháng trước.

8. Hàng hóa và dịch vụ khác (0%)

Chỉ số giá nhóm hàng hóa và dịch vụ khác tháng 7/2021 không thay đổi so với tháng trước, tăng tập trung chủ yếu ở mặt hàng phục vụ việc hiếu và phí vệ sinh môi trường (lần lượt tăng 0,15% và tăng 0,03%). Ngược lại, đồ dùng cá nhân như đồ trang sức giảm 1,23% so với tháng trước do giá vàng trong nước giảm; mặt hàng phục vụ việc hỉ giảm 0,02%; dịch vụ cắt tóc gội đầu giảm 0,01%.

9. Chỉ số giá vàng (-1,39%)

Giá vàng trong nước biến động cùng chiều với giá vàng thế giới. Giá vàng thế giới tháng 7/2021 giảm so với tháng trước do đồng đô la Mỹ phục hồi, thị trường chứng khoán tăng điểm và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng nhẹ. Tính đến ngày 28/7/2021, bình quân giá vàng thế giới ở mức 1.803 USD/ounce, giảm 1,78% so với tháng 6/2021. Trong nước, chỉ số giá vàng tháng 7/2021 giảm 1,39% so với tháng trước; giảm 1,16% so với tháng 12/2020 và tăng 7,07% so với cùng kỳ năm 2020; bình quân 7 tháng năm 2021 tăng 16,43%.

10. Chỉ số giá đô la Mỹ (+0,09%)

Đồng đô la Mỹ trên thị trường thế giới tăng trong bối cảnh các nhà đầu tư lo lắng biến thể Covid-19 mới có thể đe dọa triển vọng phục hồi kinh tế toàn cầu. Tính đến ngày 28/7/2021, chỉ số đô la Mỹ trên thị trường quốc tế đạt mức 92,6 điểm, tăng 1,72 điểm so với tháng trước. Trong nước, lượng dự trữ ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bảo đảm đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp nhập khẩu, giá đô la Mỹ bình quân trên thị trường tự do quanh mức 23.130 VND/USD. Chỉ số giá đô la Mỹ tháng 7/2021 tăng 0,09% so với tháng trước; giảm 0,23% so với tháng 12/2020 và giảm 0,55% so với cùng kỳ năm 2020; bình quân 7 tháng năm 2021 giảm 0,81%.

So với cùng kỳ năm trước, CPI tháng 7/2021 tăng 2,64%. Trong 11 nhóm hàng chính có 9 nhóm tăng giá và 2 nhóm giảm giá. Nhóm giao thông tăng cao nhất 13,82% so với tháng 7/2020, chủ yếu do từ tháng 8/2020 đến nay giá xăng A95 tăng 6.710 đồng/lít; giá xăng E5 tăng 6.090 đồng/lít và giá dầu diezen tăng 3.980 đồng/lít. Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 4,44% do giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 9,06% so với cùng kỳ năm trước theo giá nguyên vật liệu đầu vào. Nhóm giáo dục tăng 4,12% do ảnh hưởng từ đợt tăng học phí năm học mới 2020-2021 theo lộ trình của Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 của Chính phủ. Ở chiều ngược lại, nhóm văn hóa, giải trí, du lịch giảm 1,09% do giá du lịch trọn gói và giá khách sạn, nhà khách giảm khi chịu ảnh hưởng của dịch Covid-19; nhóm bưu chính, viễn thông giảm 0,85% do giá phụ kiện điện thoại thông minh giảm.

So với tháng 12/2020, CPI tháng Bảy tăng 2,25%, trong đó có 9 nhóm hàng tăng giá và 2 nhóm hàng giảm giá (Nhóm bưu chính, viễn thông và nhóm văn hóa, giải trí và du lịch giảm lần lượt 0,58% và 0,35%). Nhóm giao thông tháng 7/2021 tăng cao nhất với 11,72% do giá xăng, dầu trong nước từ đầu năm đến nay đã điều chỉnh 12 đợt làm cho giá xăng A95 tăng 5.210 đồng/lít; giá xăng E5 tăng 4.980 đồng/lít và giá dầu diezen tăng 4.000 đồng/lít. Nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 3,35% do giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 8,09% so với tháng 12 năm trước theo giá nguyên vật liệu đầu vào. Nhóm đồ uống, thuốc lá tăng 1,37% do nhu cầu tiêu dùng tăng cao trong dịp Tết Nguyên đán và trong những tháng hè có thời tiết nắng nóng kéo dài.

II. CHỈ SỐ GIÁ TIÊU DÙNG 7 THÁNG NĂM 2021

Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 7 tháng năm 2021 tăng 1,64% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng bình quân 7 tháng thấp nhất kể từ năm 2016.

1. Một số nguyên nhân làm tăng CPI trong 7 tháng năm 2021

– Trong 7 tháng, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh 12 đợt làm cho giá xăng A95 tăng 5.210 đồng/lít; giá xăng E5 tăng 4.980 đồng/lít và giá dầu diezen tăng 4.000 đồng/lít. So với cùng kỳ năm trước, giá xăng dầu trong nước bình quân 7 tháng năm nay tăng 20,36%, làm CPI chung tăng 0,73 điểm phần trăm.

– Giá gas trong nước biến động theo giá gas thế giới. Trong 7 tháng năm 2021, giá bán lẻ gas trong nước được điều chỉnh tăng 5 đợt và giảm 2 đợt, bình quân 7 tháng giá gas tăng 18,43% so với cùng kỳ năm trước, góp phần làm CPI chung tăng 0,27 điểm phần trăm.

– Giá dịch vụ giáo dục 7 tháng tăng 4,46% so với cùng kỳ năm trước (làm CPI chung tăng 0,24 điểm phần trăm) do ảnh hưởng từ đợt tăng học phí năm học mới 2020-2021 theo lộ trình của Nghị định số 86/2015/NĐ-CP ngày 02/10/2015 của Chính phủ.

– Giá gạo trong nước tăng theo giá gạo xuất khẩu và nhu cầu tiêu dùng gạo nếp và gạo tẻ ngon trong dịp Tết Nguyên đán tăng cao làm cho giá gạo 7 tháng năm 2021 tăng 6,83% so với cùng kỳ năm trước (làm CPI chung tăng 0,17 điểm phần trăm).

– Giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở 7 tháng năm nay tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước do giá xi măng, sắt, thép, cát tăng theo giá nguyên nhiên vật liệu đầu vào, góp phần làm CPI chung tăng 0,11 điểm phần trăm.

2. Một số nguyên nhân làm giảm CPI trong 7 tháng năm 2021

Bên cạnh các nguyên nhân làm tăng CPI, có một số nguyên nhân làm giảm CPI 7 tháng năm 2021 so với cùng kỳ năm trước như sau:

– Giá các mặt hàng thực phẩm 7 tháng giảm 0,44% so với cùng kỳ năm trước, làm CPI giảm 0,09 điểm phần trăm, trong đó giá thịt lợn giảm 5,4%; giá thịt gà giảm 1,7%.

– Chính phủ triển khai các gói hỗ trợ cho người dân và người sản xuất gặp khó khăn do dịch Covid-19, trong đó gói hỗ trợ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam đã giảm giá điện, tiền điện cho khách hàng trong quý II (bắt đầu giảm từ tháng 5/2020) và quý IV năm 2020 (được thực hiện vào tháng 1/2021). Theo đó, giá điện sinh hoạt bình quân 7 tháng năm 2021 giảm 1,79% so với cùng kỳ năm 2020, tác động làm CPI chung giảm 0,06 điểm phần trăm.

– Ảnh hưởng của dịch Covid-19 khiến người dân hạn chế đi lại, theo đó giá vé tàu hỏa 7 tháng giảm 1,27% so với cùng kỳ năm trước; giá vé máy bay giảm 18,66%; giá du lịch trọn gói giảm 2,83%.

– Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, các ngành các cấp đã tích cực triển khai thực hiện các giải pháp đồng bộ để ngăn chặn dịch bệnh và ổn định giá cả thị trường.

III. LẠM PHÁT CƠ BẢN

Lạm phát cơ bản[4] tháng 7/2021 giảm 0,06% so với tháng trước, tăng 0,99% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 7 tháng năm 2021, lạm phát cơ bản tăng 0,89% so với cùng kỳ năm 2020, thấp hơn mức CPI bình quân chung (tăng 1,64%), điều này phản ánh biến động giá tiêu dùng chủ yếu do giá lương thực, giá xăng, dầu, điện và giá gas tăng. Mức lạm phát cơ bản tháng 7 và 7 tháng năm 2021 so với cùng kỳ năm trước đều là mức thấp nhất kể từ năm 2011.

[1] Tốc độ tăng CPI bình quân 7 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm trước các năm 2016-2021 lần lượt là: tăng 1,82%; tăng 3,91%; tăng 3,45%; tăng 2,61%; tăng 4,07%; tăng 1,64%.

[2] Ước tính tổng số lợn của cả nước tính đến thời điểm cuối tháng 7/2021 tăng 6,1% so với cùng thời điểm năm 2020.

[3] Chỉ số giá điện sinh hoạt tháng 7/2021 được tính dựa trên doanh thu và sản lượng điện tiêu dùng từ ngày
01-30/6/2021, do đó phản ánh biến động trễ một tháng so với các mặt hàng khác.

[4] CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý bao gồm dịch vụ y tế và giáo dục.