Bài phát biểu của Thủ tướng Phan Văn Khải tại Hội nghị triển khai công tác của ngành Thống kê năm 2003

Trong thời gian qua, nhất là từ sau Đại hội lần thứ IX của Đảng, ngành Thống kê bao gồm cả hệ thống thống kê Nhà nước và tổ chức thống kê của các ngành, các đơn vị kinh doanh và sự nghiệp đã cố gắng vượt qua khó khăn, không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng công tác đạt được bước phát triển mới.

Toàn ngành đã chuyển đổi dần hệ thống chỉ tiêu của cơ chế kế hoạch hoá tập trung sang hệ thống chỉ tiêu phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu từng bước được cải tiến ngày càng phù hợp với cơ chế quản lý mới của nước ta. Việc áp dụng công nghệ thông tin mới kết hợp với ứng dụng có chọn lọc các phương pháp thống kê quốc tế, các phương pháp phân tích khoa học đã bước đầu phát huy hiệu quả trong công tác thu thập và xử lý thông tin.

Tổ chức thống kê qua nhiều lần thay đổi đến nay đã khẳng định được tính hợp lý của hệ thống ngành dọc, tạo điều kiện thực hiện thống nhất về chuyên môn, nghiệp vụ, bảo đảm được tính khách quan của số liệu và thông tin. Đội ngũ cán bộ thống kê được quan tâm đào tạo, nâng cao về trình độ chính trị, chuyên môn, tin học và ngoại ngữ. Tuy thu nhập còn thấp, đời sống của cán bộ trong ngành còn nhiều khó khăn, nhưng các đồng chí vẫn yêu nghề, yêu ngành; đó là điều đáng quý.

Nhìn chung, ngành Thống kê đã cố gắng đáp ứng yêu cầu về thông tin của các cơ quan Đảng, Chính phủ và cơ quan quản lý các cấp, các ngành. Thông tin thống kê là cơ sở quan trọng để đánh giá, phân tích và dự báo xu hướng phát triển kinh tế – xã hội của cả nước cũng như của từng ngành, từng địa bàn, góp phần quan trọng vào công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, của các cơ quan Trung ương và địa phương. Nhiều tài liệu thống kê được công bố và xuất bản đã đáp ứng được nhu cầu thông tin của xã hội.

Để tạo điều kiện cho ngành Thống kê phát triển mạnh hơn nữa, ngày 21 tháng 10 năm 2002, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Định hướng phát triển thống kê Việt Nam đến năm 2010; trong đó, đã xác định mục tiêu: “Thống kê Việt Nam đổi mới cả về nội dung và hình thức nhằm cung cấp kịp thời thông tin kinh tế – xã hội đầy đủ về nội dung toàn diện về phạm vi, tin cậy về chất lượng nhằm phục vụ tốt nhất yêu cầu của Đảng, Nhà nước trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, đáp ứng ngày càng đầy đủ thuận lợi nhu cầu sử dụng thông tin của các đối tượng khác; đưa thống kê Việt Nam đạt trình độ thống kê tiên tiến của các nước trong khu vực và phù hợp với thông lệ quốc tế, góp phần tích cực vào việc thực hiện lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế của đất nước”.

Chúng ta cần nghiên cứu đề ra chương trình, kế hoạch phù hợp với tính khả thi cao, tìm ra các giải pháp, tổ chức hợp lý để thực hiện thắng lợi định hướng và mục tiêu phát triển của ngành. Tôi xin góp thêm một số ý kiến sau:

Một là, phải khẩn trương đổi mới, cải tiến phương pháp thống kê, phương pháp thu thập thông tin; tiếp tục hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê để bảo đảm có đủ các chỉ tiêu cơ bản và kịp thời bổ sung các chỉ tiêu phản ánh những vấn để mới nảy sinh trong thực tiễn; đặc biệt chú trọng các chỉ tiêu phản ánh chất lượng của sự phát triển như năng suất lao động, chi phí sản xuất, sức cạnh tranh, hiệu quả kinh tế; chất lượng của các hoạt động văn hoá, xã hội, chất lượng cuộc sống của nhân dân và chỉ tiêu so sánh quốc tế vv… Cần có các biện pháp đồng bộ, áp dụng các phương pháp thống kê tiên tiến theo các chuẩn mực quốc tế và phù hợp với thực tiễn nước ta, nhằm nâng cao chất lượng thông tin và số liệu thống kê, không ngừng phục vụ tốt công tác quản lý Nhà nước của các cấp, các ngành mà còn đáp ứng nhu cầu thông tin của xã hội đặc biệt là của các doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu và của nhân dân trong quá trình nước ta tham gia hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.

Hai là, phải nắm vững nhiệm vụ trọng tâm, chủ yếu của đất nước trong từng thời kỳ và từng năm để đề ra chương trình, kế hoạch hành động trong toàn ngành nhằm đáp ứng cao nhất yêu cầu của công tác lãnh đạo, điều hành, quản lý nền kinh tế – xã hội. Cần áp dụng công nghệ thông tin tiên tiến, đầu tư trang thiết bị hiện đại để thu thập, xử lý và cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, thuận tiện. Đặc biệt coi trọng công tác phân tích thống kê, nâng cao chất lượng phân tích tổng hợp tình hình kinh tế – xã hội và phân tích các chuyên đề về từng lĩnh vực đang được quan tâm như: chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, hiệu quả đầu tư, chi phí trung gian và giá thành, quan hệ giữa tiền lương với tích luỹ và tiêu dùng, về khoảng cách giàu nghèo vv… Công tác phân tích thống kê phải làm sáng tỏ thực trạng và nguyên nhân, đánh giá và dự báo xu thế phát triển của tình hình để đề xuất các chủ trương, chính sách phù hợp và các giải pháp cần thiết. Việc khắc phục tình trạng yếu kém, bất cập về công tác phân tích thống kê không những nâng cao hiệu quả phục vụ của ngành Thống kê đối với sự lãnh đạo của Đảng, công tác quản lý của Nhà nước mà còn giúp cho ngành Thống kê thấy rõ những vấn đề cần cải tiến, bổ sung trong công tác điều tra, thu thập, tổng hợp số liệu.

Ba là, phát huy lợi thế của hệ thống ngành dọc để sắp xếp hợp lý tổ chức của ngành Thống kê ở từng khu vực, từng địa phương phù hợp với yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp thống kê. Tăng cường công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ thống kê từ Trung ương đến các địa phương nhằm bảo đảm các yêu cầu cao về chính trị, chuyên môn; phát huy lòng yêu nghề và tinh thần trách nhiệm cao trong công tác, với ý thức sâu sắc: “Người cán bộ thống kê là những người viết lịch sử bằng những con số, mà viết lịch sử thì phải trung thành với thực tế”. Cán bộ thống kê không được chạy theo thành tích ảo. Con số thống kê phải thực sự là tiếng nói trung thực, khách quan, phản ánh đúng, toàn diện và có hệ thống tình hình kinh tế – xã hội của đất nước. Chúng ta tiếp thu ý kiến của Quốc hội, khẩn trương hoàn thiện dự án Luật Thống kê để trình Quốc hội xem xét, thông qua vào kỳ họp thứ 3 sắp tới. Đồng thời, chuẩn bị đầy đủ các văn bản hướng dẫn thi hành luật để trình Chính phủ ban hành nhằm nhanh chóng đưa Luật Thống kê vào cuộc sống.

Bốn là, Tổng cục Thống kê, các Bộ, ngành và các địa phương phải tăng cường hợp tác trong việc thực hiện các chế độ báo cáo, điều tra thống kê để bảo đảm thông tin thống kê kinh tế – xã hội đầy đủ, chính xác, kịp thời và nhất là tận dụng tốt các nguồn số liệu, thông tin sẵn có ở các ngành để tiết kiệm nhân lực, tài lực của xã hội. Các Bộ, ngành và địa phương phải coi sự hợp tác chặt chẽ với ngành Thống kê Nhà nước vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm.

Toàn ngành Thống kê, trước hết là cơ quan Tổng cục cần tăng cường đoàn kết, nâng cao tinh thần hợp tác, thống nhất, kiên quyết đấu tranh với những hiện tượng chia rẽ bè phái, tăng cường ổn định nội bộ nhằm phát huy sức mạnh tập thể hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao; tất cả phải vì nghiệp chung, vì sự phát triển của ngành. Đồng thời, toàn ngành phải nâng cao hơn nữa kỷ luật hành chính, triệt để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chống tham nhũng.

Đảng và Chính phủ ta luôn quan tâm chỉ đạo và xây dựng ngành Thống kê vững mạnh bởi vì thống kê là công cụ quan trọng trong công tác quản lý và điều hành đất nước. Sắp tới Quốc hội sẽ thông qua Luật Thống kê và Chính phủ sẽ ban hành Nghị định mới về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Tổng cục Thống kê. Ngành Thống kê từ Trung ương đến địa phương và hệ thống thống kê các Bộ, ngành cần phát huy mọi khả năng để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công tác với hiệu quả cao nhất.